Vraag en antwoord Buitengebied-Zuid

Het zuidelijke buitengebied van Valkenswaard is onderdeel van Grenscorridor. Daarin liggen delen van beschermde natuurgebieden, zoals Leenderbos, Groote Heide en De Plateaux. In Grenscorridor staan we voor moeilijke keuzes met flinke gevolgen. We hebben namelijk te maken met verschillende uitdagingen: natuurherstel, verbetering van de waterkwaliteit, herstel van het watersysteem, ontwikkeling van toekomstbestendige landbouw, het tekort aan woningen, het in balans brengen van natuur en recreatie, de opwek van duurzame energie, de groeiende behoefte aan (verschillende vormen van) vervoer en vermindering van stikstofuitstoot. Omdat dit complexe uitdagingen zijn die de samenleving raken, noemen we ze ook wel opgaven.

Nederlandse en Vlaamse overheden, natuurorganisaties en de agrarische sector werken met elkaar samen aan die opgaven in een samenhangende, toekomstgerichte gebiedsgerichte aanpak. Gemeente Valkenswaard is één van de gebiedspartners.

Met gemeente Valkenswaard is afgesproken te beginnen in het zuidelijke buitengebied. Dat noemen we deelgebied Buitengebied-Zuid. Het is een overzichtelijk gebied met duidelijke uitdagingen en kansen op het gebied van water, natuur, landbouw en cultuurhistorie. Daarom leent het zich goed om de eerst stappen te zetten. Een gebiedsteam, waar de gemeente deel van uitmaakt, werkt er toe naar een gebiedsgericht omgevingsprogramma met een concreet en uitvoerbaar maatregelenpakket.

Een gebiedsgericht omgevingsprogramma is een concreet plan voor een bepaald gebied. In dit plan werken we doelen uit de Omgevingsvisie verder uit naar maatregelen en acties voor dit gebied. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers en andere betrokkenen.

Het programma beschrijft:

• welke maatregelen er nodig zijn, bijvoorbeeld voor wonen, natuur, klimaat of economie;
• waar en wanneer deze maatregelen worden uitgevoerd;
• hoe we samenwerken met betrokkenen in het gebied.

Sinds 1 januari 2024 valt het buitengebied van Valkenswaard onder een tijdelijk omgevingsplan. Dit bestaat uit de oude bestemmingsplannen en de regels van de Omgevingswet. Gemeenten moeten dit tijdelijke omgevingsplan uiterlijk in 2033 omzetten naar één nieuw omgevingsplan voor de hele gemeente.

Bij het opstellen van het gebiedsgerichte omgevingsprogramma voor Buitengebied-Zuid houdt het gebiedsteam rekening met deze ontwikkeling. Waar nodig stemmen het gebiedsteam en de gemeente hun werkzaamheden op elkaar af.

In het najaar van 2025 is het gebiedsteam Buitengebied-Zuid gestart met het ophalen van wensen en ideeën bij ondernemers, belangenorganisaties en gebiedspartners. Tijdens de gebiedsbijeenkomst van 13 april 2026 toetsten we wat er is opgehaald en nodigen we mensen die we nog niet hebben gesproken uit om aanvullingen te doen. Mensen die op 13 april niet aanwezig konden zijn, kunnen online hun ideeën, wensen of zorgen achterlaten of contact opnemen met omgevingsmanager Claudia Rieswijk (claudiarieswijk@grenscorridor.nl, 06 - 43 52 45 51).
Eind 2026 hopen we een concept versie van het gebiedsgerichte omgevingsprogramma te kunnen presenteren. Daarna volgt een periode waarin we de reacties op het concept verwerken. We streven ernaar medio 2027 een definitieve versie van het gebiedsgerichte omgevingsprogramma inclusief concrete en uitvoerbare maatregelen klaar te hebben.

Naar verwachting is rond de zomer van 2026 een gedetailleerde procesplanning klaar.

De komende tijd maken we onze uitdagingen samen met onze gebiedspartners concreter. Hierbij betrekken we grondeigenaren en grondgebruikers. Tijdens de informatiebijeenkomst van 13 april 2026 lichtte het gebiedsteam het proces toe. Kon je daar niet bij zijn? Bekijk dan de gedeelde documentatie op deze website en laat gerust jouw ideeën, vragen of zorgen achter.

Als mensen een initiatief hebben in het gebied dat raakt aan de uitdagingen van Grenscorridor kunnen zij benaderd worden door het gebiedsteam. Samen verkennen we graag hoe we elkaar kunnen versterken in de ontwikkeling van een omgeving waar het fijn wonen en werken is. Door je aan te melden voor de nieuwsbrief van Grenscorridor blijf je op de hoogte van volgende bijeenkomsten.

Als inwoner/ondernemer kun je invloed uitoefenen op de plannen van de gebiedspartners van Grenscorridor door deel te nemen aan bijeenkomsten en door contact op te nemen met het gebiedsteam. Meld je aan voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven. Dit zijn de contactgegevens van omgevingsmanager Claudia Rieswijk: claudiarieswijk@grenscorridor.nl, 06 43 52 45 51.

De gemeente Valkenswaard werkt aan een nieuwe Omgevingsvisie. Tegelijkertijd werkt het gebiedsteam aan een gebiedsgericht omgevingsprogramma voor Buitengebied-Zuid. Deze trajecten lopen naast elkaar en worden op elkaar afgestemd.

De Omgevingsvisie beschrijft de hoofdlijnen de toekomst van Valkenswaard. Hierin staat welke keuzes en ambities de gemeente heeft voor onderwerpen die invloed hebben op de leefomgeving, zoals wonen, natuur, verkeer, natuur, klimaat en voorzieningen.

Het gebiedsgerichte omgevingsprogramma werkt deze ambities verder uit voor Buitengebied-Zuid. Daarin staat welke maatregelen in dit gebied mogelijk nodig zijn en hoe deze kunnen bijdragen aan de doelen uit de Omgevingsvisie.

Het projectteam Omgevingsvisie en het gebiedsteam Buitengebied-Zuid stemmen hun werkzaamheden daarom regelmatig met elkaar af.
Meer informatie over de Omgevingsvisie staat op de gemeentelijke website en op Ons Valkenswaard.

In project Dommeldal werkt Waterschap De Dommel aan het herstellen en versterken van de natuur. Het gaat vooral om het verbeteren van bossen langs de beek, het beschermen van bijzondere planten en dieren en het verbeteren van de waterkwaliteit. Dit project hoort bij de wettelijke taken voor Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Water (KRW). In dit project werkt het waterschap ook aan: een beter werkend watersysteem en het tegengaan van verdroging in het gebied.

Het project Dommeldal was al begonnen voordat gebiedsgerichte aanpak Grenscorridor van start ging. De gebiedspartners van Grenscorridor, waar Waterschap De Dommel er één van is, hebben met elkaar besloten dat dat project met de focus op natuur en water door kon gaan.

Binnen gebiedsgerichte aanpak Grenscorridor kijken de gebiedspartners breder dan alleen naar natuur en water. Zo houden zij zich ook bezig met de ontwikkeling van toekomstbestendige landbouw, het in balans brengen van natuur en recreatie, de opwek van duurzame energie en de groeiende behoefte aan vervoer. De gebiedspartners van Grenscorridor zijn Nederlandse en Vlaamse overheden, natuurorganisaties en de agrarische sector. Waterschap De Dommel is één van die partners. De teams van Dommeldal en Buitengebied-Zuid werken nauw samen, zodat maatregelen goed op elkaar aansluiten en elkaar versterken. Kijk voor meer informatie over Natura 2000-project Dommeldal (Herinrichting Dommeldal) op de website van Waterschap De Dommel

De reconstructie van de N69-Zuid is een lopend dossier. Eerder is hierover een verkenning uitgevoerd, maar de provincie en MRE-gemeenten hebben toen besloten dit project niet op te nemen in de meerjarenbegroting. Voor de regio blijft het wel een belangrijk onderwerp. Bovendien ervaren inwoners en gebruikers veel knelpunten: rond verkeersveiligheid, doorstroming, gebrek aan oversteeklocaties, de barrièrewerking op de natuur en het aantal wildaanrijdingen. Bij de uitwerking van Buitengebied-Zuid kijken we opnieuw of en hoe dit onderwerp daarin een plek krijgt.

In project Herinrichting Tongelreep richtte Waterschap De Dommel de beek Tongelreep tussen De Achelse Kluis en Drie Bruggen opnieuw in. Dit gebeurde samen met de omgeving, provincie Noord-Brabant en andere organisaties. Het water is meer natuurlijk ingericht zodat stikstofgevoelige natuur bewaard blijft. Beschermde planten en dieren hebben zo meer aan het van oorsprong natte beekdal en moerassen- en vennengebied. Dit lukt door het water vast te houden én de beek en natuur meer de ruimte te geven. Zo kan het gebied beter tegen droge en natte tijden en een veranderend klimaat.

Het project Herinrichting Tongelreep was al begonnen voordat gebiedsgerichte aanpak Grenscorridor van start ging.

Binnen gebiedsgerichte aanpak Grenscorridor kijken de gebiedspartners breder dan alleen naar natuur en water. Zo houden zij zich ook bezig met de ontwikkeling van toekomstbestendige landbouw, het in balans brengen van natuur en recreatie, de opwek van duurzame energie en de groeiende behoefte aan vervoer. De gebiedspartners van Grenscorridor bestaat uit Nederlandse en Vlaamse overheden, natuurorganisaties en vertegenwoordigers van de agrarische sector. Waterschap De Dommel is één van die partners.
De teams van Herinrichting Tongelreep en Buitengebied-Zuid werken nauw samen, zodat maatregelen goed op elkaar aansluiten en elkaar versterken.

Kijk voor meer informatie over project Herinrichting Tongelreep op de projectwebsite.

Uit gegevens van de afgelopen jaren blijkt dat veel verschillende vogelsoorten deelgebied Buitengebied-Zuid gebruiken. Het gaat onder andere om trek-, weide-, akker- en moerasvogels. Het gebied is daarmee duidelijk belangrijk voor de natuur.

Onder andere de volgende soorten zijn aangetroffen:

• Weide- en akkervogels: kievit, wulp, grutto, tureluur, scholekster, veldleeuwerik, graspieper en gele kwikstaart;
• Moeras- en oevervogels: blauwborst, kleine karekiet, rietgors en lepelaar;
• Grote vogels die er voedsel zoeken: ooievaar en grote zilverreiger.

Ook de roodborsttapuit, witte kwikstaart en verschillende algemene zangvogels komen regelmatig voor.
Opvallend is dat soorten als de ooievaar, wulp, blauwborst en gele kwikstaart de afgelopen jaren met regelmaat zijn gezien. Het gebied is dus aantrekkelijk om voedsel te zoeken, te rusten en in sommige gevallen om te broeden.

Uit losse meldingen of een groter aantal meldingen kunnen we niet direct afleiden dat het aantal vogels blijvend toeneemt. Verschillen tussen jaren kunnen bijvoorbeeld komen door het weer, de hoeveelheid voedsel, de trekperiode, veranderingen in het landschap of doordat er in het ene jaar meer meldingen worden gedaan dan in het andere. Om te bepalen of het aantal vogels werkelijk toe- of afneemt, is meerdere jaren onderzoek op dezelfde manier nodig.

De beschikbare informatie laat zien dat Buitengebied-Zuid waardevol is voor de natuur. De combinatie van graslanden, akkers, sloten, stukken met hoog gras en andere begroeiing biedt voedsel, beschutting en rust aan veel verschillende vogelsoorten. Ook vormt het gebied een belangrijke natuurlijke verbinding tussen de Dommelvallei, de Keersop en de omliggende natuurgebieden. Zo kunnen dieren en planten zich tussen deze gebieden verplaatsen.

De provincie Noord-Brabant is eigenaar en beheerder van de N69. In 2021 heeft de provincie een nieuw deel N69 aangelegd om de dorpskernen van Aalst en Valkenswaard te ontlasten. Voor het deel tussen Valkenswaard en de Belgische grens zijn op dit moment geen plannen voor grote aanpassingen.

De gemeente Valkenswaard werkt wel aan verschillende maatregelen om de weg tussen de Zuidelijke Randweg en de Westparallel veiliger te maken. Zo wil de gemeente de oversteek voor fietsers bij de kruising met de Venbergseweg verbeteren. Ook is het plan om de rotonde bij de Zuidelijke Randweg te vervangen door een kruising met verkeerslichten. Het wegdek tussen beide kruisingen krijgt nieuw asfalt. De ontwerpen zijn klaar en de aanbesteding is gereed. Zodra alle procedures zijn doorlopen, kunnen de werkzaamheden naar verwachting starten.

Het nieuwe, noordelijke deel van de N69 is sinds 2021 open. Dit deel heet de Westparallel. De weg loopt vanaf de A67 bij Veldhoven tot aan de Luikerweg ten zuiden van Valkenswaard. Na de opening kreeg de provincie verschillende meldingen over geluidsoverlast. Daarom heeft de provincie samen met omwonenden en de gemeenten Valkenswaard en Bergeijk een pakket maatregelen opgesteld om de geluidsoverlast te verminderen.

De werkzaamheden duren naar verwachting ongeveer 25 weken. Tijdens het werk wordt steeds één rijrichting afgesloten. Het verkeer moet dan omrijden. De provincie onderzoekt eerst welke gevolgen de werkzaamheden en de omleiding hebben voor de uitstoot van stikstof en voor kwetsbare natuurgebieden. Dit onderzoek duurt naar verwachting ongeveer vier maanden. De provincie verwacht de resultaten in het najaar van 2026.

De provincie heeft geen plannen om een ecoduct aan te leggen of te financieren.

In 2026 heeft de gemeente kleine reparaties aan de Dorpsstraat uitgevoerd, onder andere aan gaten en tegels. Voor groter onderhoud of andere aanpassingen is in 2026 geen geld beschikbaar. Wel heeft de gemeente voorgesteld om geld vrij te maken om de voorbereidingen te starten. Eind 2026 besluit de gemeente of er in de begroting geld wordt vrijgemaakt voor de herinrichting van de Dorpsstraat.

De bereikbaarheid was lange tijd minder goed door werkzaamheden aan de Luikerweg en de Dommelseweg.

Voor de andere genoemde klachten heeft de gemeente op dit moment geen maatregelen gepland.

Hondeneigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het opruimen van de poep van hun hond(en). Zij moeten de poep opruimen of in een zakje mee naar huis nemen. Hondeneigenaren kunnen de zakjes met uitwerpselen daar dan weggooien in plaats van ze mee naar huis te nemen.

Uit navraag bij Natuurmonumenten blijkt niet dat deze organisatie actief zoekt naar mogelijkheden voor de teelt van graan of luzerne in Buitengebied-Zuid.

Ja. Bij duurzame pacht maken een gemeente en een pachter afspraken over duurzamer gebruik van de grond. Zo kunnen zij afspreken dat de pachter minder of geen bestrijdingsmiddelen gebruikt. Dit helpt om het bodemleven en het grondwater te beschermen. Ook kunnen zij afspraken maken over strokenteelt. Daarbij worden verschillende gewassen in stroken naast elkaar geteeld. Een andere mogelijkheid is agroforestry. Daarbij staan bomen tussen de gewassen. Beide vormen helpen de bodem te beschermen en zorgen voor meer verschillende planten en dieren, oftewel: verbetering van de biodiversiteit. Daarnaast bestaat natuurpacht. Daarbij gebruikt de pachter geen kunstmest, maait deze minder vaak en laat deze minder vee grazen.

Gemeente Valkenswaard heeft in haar nieuwe raadsprogramma 2026-2030 opgenomen dat zij haar pachtbeleid gaat herzien. De gemeente kijkt daarbij naar afspraken over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in pachtcontracten. De voorbereiding voor deze verduurzaming van de pacht is zowel binnen de gemeente als in de regio in volle gang.

Ook gemeente Bergeijk werkt aan nieuw pachtbeleid. Bergeijk heeft veel pachtgrond in Buitengebied-Zuid. De gemeente onderzoekt bijvoorbeeld of zij voorwaarden kan stellen aan de aanleg van akkerranden en het gebruik van bepaalde bestrijdingsmiddelen kan verbieden. Bergeijk verwacht het nieuwe pachtbeleid eind 2026 klaar te hebben.

Provincie Noord-Brabant kent de zorgen over ganzenoverlast in Natura 2000-gebied Groote Heide, Leenderbos en De Plateaux, met name in de vennen. Bij het vernieuwen van het beheerplan voor het natuurgebied onderzoekt de provincie of er reden is om maatregelen te nemen tegen de overlast.

Ganzen zijn beschermd onder de Omgevingswet. Voor het nemen van maatregelen tegen ganzenoverlast is een vergunning nodig. Particulieren mogen daarom zelf geen maatregelen nemen.

Bij overlast of schade kun je contact opnemen met wildbeheereenheid Zuid-Oost Kempen via info@wbe-zuidoostkempen.nl.
Voor vragen over het jachtbeleid en faunabeheer kun je terecht bij faunabeheereenheid Noord-Brabant via info@fbebrabant.nl.

Voor zover gemeente Valkenswaard weet, zijn er geen plannen voor één snelfietsroute tussen Peer en Den Bosch. Een fietsverbinding tussen Valkenswaard en Peer stond eerder wel op de provinciale kaart ‘Snelfietsroutes in Brabant’ als te onderzoeken route. Uit het onderzoek blijkt dat waarschijnlijk niet genoeg mensen de route tussen Hasselt en Eindhoven zullen gebruiken. Daarom werken de betrokken overheden de route niet verder uit.

Tussen Valkenswaard en Eindhoven ligt inmiddels wel een snelfietsroute. Het deel tussen Eindhoven en Best wordt de komende jaren aangelegd. De gemeenten Best, Boxtel en Vught onderzoeken daarnaast een snelfietsroute vanuit de regio Eindhoven naar Den Bosch, de F2. Hiervoor zijn nog geen concrete plannen.

Meer weten? Bekijk dan https://brabantbereikbaar.nl/snelfietsroutes/.

Zodra de aanpak in Buitengebied-Zuid loopt, begint het gebiedsteam aan een plan van aanpak voor Buitengebied-Midden (Paardenzone en Malpie). Ook daar spelen uiteenlopende uitdagingen. De afgelopen jaren is in Buitengebied-Midden op initiatief van de gemeente met een aantal belanghebbenden al een gebiedsproces gestart. Daarbij zijn veel ideeën ingebracht voor een toekomstperspectief. Bij de uitwerking van een gebiedsgericht omgevingsprogramma voor Buitengebied-Zuid houden we daar rekening mee.